A do të vendosin vetë veturat nëse mund të vozitni?

Ky ligj i ri ka ngritur shumë polemika.

Ligji kundër vozitjes në gjendje të dehur do të sjellë teknologji që mund të ndalojë veturën të niset, por kjo hap edhe çështje të mëdha për privatësinë, gabimet e sistemit dhe kontrollin mbi automjetet.

Njerëzit bien dakord që duhet të ndalet vozitja e dehur, por pyetja që po bëhet gjithnjë e më shpesh është: a duhet automjeti të vendosë nëse je i aftë për të vozitur? Kjo është pjesë e një ligji amerikan që është rikthyer në fokus të opinionit publik pasi Kongresi refuzoi ta heqë atë nga ligji.

Ligji quhet HALT Drunk Driving dhe u miratua në 2021 si pjesë e paketës së madhe të infrastrukturës të administratës së presidentit Joe Biden. Qëllimi është i qartë – të ndalojë shoferët e dehur që të ndezin veturën. Sidoqoftë, mënyra se si kjo do të bëhet ka shkaktuar debate dhe edhe thashetheme për një “ndezës vrasës” nga shteti.

Ligji nuk parashikon që shteti apo policia të fikë automjetin tënd nga larg. Kjo opsion aktualisht nuk ekziston. Por, ligji kërkon që prodhuesit e automobilave të instalojnë sistemet që mund të vlerësojnë nëse shoferi është nën ndikim të alkoolit apo drogës. Këto sisteme mund të bazohen në monitorimin e sjelljes së shoferit, matjen e alkoolit në mënyrë pasive në ajrin e frymëmarrjes apo kombinime të tjera teknologjike për të kufizuar ose ndaluar funksionimin e veturës, raporton Telegrafi, transmeton Periskopi.

Pjesë e asaj teknologjie që është përmendur është sistemi që do të analizojë ajrin që shoferi nxjerr natyrshëm apo prekjen e lëkurës (p.sh. në butonin e ndezjes). Por zhvillimi i këtyre sistemeve ka vonesa, kështu që përgjegjësia bie mbi sensorët dhe softuerët që janë tashmë në veturën moderne. Këta sisteme nuk janë të pabesueshëm dhe mund të jenë të lehtë për t’u mashtruar, dhe mund të ndodhin edhe gabime — p.sh. makina mund të mendojë gabimisht se je i paaftë për të vozitur edhe kur je plotësisht i kthjellët.

Një ligjvënës amerikan e ka quajtur automjetin një “gjykatës, juri dhe ekzekutor”, sepse nëse sistemi ndalon makinën të ndezë, nuk ka një mënyrë të qartë për t’u ankuar apo për të rikuperuar kontrollin e makinës shpejt.

Problemi tjetër është privatësia – këta sisteme mund të mbledhin shumë të dhëna për sjelljen e shoferit, sesi vozit, apo edhe video të brendshme të veturën. Pyetja është: kush i zotëron këto të dhëna, ku ruhen dhe a mund të shiten apo t’i përfundojnë në duart e palëve të treta?Edhe pse qëllimi i ligjit është i drejtë – të pengojë shoferët e dehur – teknologjia që do ta zbatojë atë nuk është ende e pjekur, dhe gabimet mund të kenë pasoja serioze. /Periskopi